روزی که تاکسی‌های بدون راننده شهر را می‌گردانند

تاکسی‌های خودران یا Robotaxi

تصور کنید از خانه بیرون می‌آیید، گوشی را باز می‌کنید و یک تاکسی سفارش می‌دهید. چند دقیقه بعد یک خودرو جلوی شما توقف می‌کند. در را باز می‌کنید، سوار می‌شوید و مقصد را انتخاب می‌کنید.

اما یک اتفاق عجیب وجود دارد:

هیچ راننده‌ای پشت فرمان نیست.

فرمان خودش می‌چرخد، خودرو عابر پیاده را تشخیص می‌دهد، در چهارراه توقف می‌کند، مسیر مناسب را انتخاب می‌کند و شما را به مقصد می‌رساند.

این تصویر دیگر فقط متعلق به فیلم‌های علمی‌تخیلی نیست.

در سال ۲۰۲۶، تاکسی‌های خودران یا Robotaxi  در چند کشور وارد مرحله استفاده واقعی شده‌اند و شرکت‌هایی مانند Waymo، Baidu، Pony.ai، WeRide،  Zoox و Tesla در حال رقابت برای ساخت نسل جدید حمل‌ونقل شهری هستند.

اما داستان فقط درباره حذف راننده نیست.

Robotaxi  می‌تواند شیوه رفت‌وآمد، مالکیت خودرو، اقتصاد حمل‌ونقل، طراحی شهرها و حتی نوع خیابان‌هایی را که در آینده می‌سازیم تغییر دهد.

Robotaxi  دقیقاً چیست؟

Robotaxi در ساده‌ترین تعریف، خودروی خودران برای جابه‌جایی مسافر است.

تفاوت آن با خودروهایی که امروز کروز کنترل تطبیقی، هشدار خروج از خط یا ترمز اضطراری دارند، بسیار مهم است.

در خودروهای کمک‌راننده، انسان همچنان مسئول رانندگی است. اما Robotaxi در محدوده‌ای که برای آن طراحی و تأیید شده، باید بتواند وظیفه رانندگی را خودش انجام دهد.

یعنی:

درخواست سفر ← پیدا کردن مسافر ← برنامه‌ریزی مسیر ← حرکت ← تشخیص محیط ← تصمیم‌گیری ← رساندن مسافر به مقصد

مسافر دیگر راننده نیست؛ فقط مسافر است.

خودرو چگونه بدون راننده رانندگی می‌کند؟

Robotaxi  معمولاً از ترکیبی از فناوری‌های مختلف استفاده می‌کند:

• دوربین
• رادار
• LiDAR  در بسیاری از سامانه‌ها
•  GPS و سامانه‌های موقعیت‌یابی
• نقشه‌های دقیق
• رایانه‌های قدرتمند
• هوش مصنوعی
• نرم‌افزار تصمیم‌گیری
• سیستم‌های الکترونیکی کنترل فرمان، ترمز و شتاب

خودرو دائماً محیط اطراف خود را بررسی می‌کند.

برای مثال، اگر یک عابر ناگهان وارد مسیر شود این فرایند اتفاق می‌افتد:

حسگرها ← تشخیص عابر ← تحلیل حرکت ← پیش‌بینی خطر ← تصمیم‌گیری ← ترمز یا تغییر مسیر

تمام این فرآیند باید در زمان بسیار کوتاهی انجام شود.

چه شرکت‌هایی در حال ساخت Robotaxi هستند؟

امروز رقابت در این حوزه بسیار جدی شده است.

Waymo؛ یکی از پیشروهای آمریکا

Waymo، زیرمجموعه Alphabet، یکی از شناخته‌شده‌ترین شرکت‌های Robotaxi در جهان است.

این شرکت در سپتامبر ۲۰۲۶ سرویس خود را به دنور، سن‌دیگو و تامپا گسترش داد و تعداد شهرهای آمریکایی دارای سرویس تجاری آن به ۱۴ شهر رسید.

ناوگان Waymo نیز از ۴۰۰۰ خودرو عبور کرده است.

Waymo  همچنین در حال آماده‌سازی ورود به اروپا است و برنامه آزمایش در مونیخ را دنبال می‌کند. مسیر رشد این شرکت نشان می‌دهد صنعت از مرحله «آزمایش خودرو» به سمت ساخت یک شبکه حمل‌ونقل تجاری حرکت کرده است.

Zoox؛ خودرویی که از ابتدا برای Robotaxi طراحی شد

Zoox، متعلق به Amazon، رویکرد متفاوتی دارد. این شرکت خودرویی را از ابتدا با هدف حمل‌ونقل خودران طراحی کرده است؛ بنابراین طراحی خودرو بر اساس نیاز راننده انسانی شکل نگرفته است.

Zoox در سال ۲۰۲۶ سرویس تجاری خود را در لاس‌وگاس آغاز کرده و در حال گسترش فعالیت خود به شهرهای بیشتری در آمریکا است.

Baidu؛ قدرت بزرگ چین

چین یکی از مهم‌ترین مراکز توسعه Robotaxi در جهان است.

Baidu با پروژه  Apollo Go یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های تاکسی خودران جهان را توسعه داده است.

چین به دلیل بازار بزرگ خودروهای برقی، زنجیره تأمین قدرتمند، تولید انبوه و سیاست‌های حمایتی، شرایط مناسبی برای توسعه سریع این فناوری دارد. گزارش‌های صنعتی نیز چین را یکی از دو مرکز اصلی رشد Robotaxi در کنار آمریکا معرفی می‌کنند.

Pony.ai؛ توسعه از چین به جهان

Pony.ai  یکی دیگر از شرکت‌های مهم چینی است.

این شرکت علاوه بر چین، در حال گسترش فعالیت خود به بازارهای خارجی است و با خودروسازانی مانند Toyota نیز همکاری دارد.

هدف Pony.ai فقط ساخت یک خودرو نیست؛ بلکه توسعه یک شبکه خدمات حمل‌ونقل خودران است.

WeRide؛ بازیگر بین‌المللی دیگر

WeRide  نیز در چین فعالیت گسترده دارد و در بازارهای خارجی، از جمله خاورمیانه و اروپا، به دنبال توسعه فناوری خودران است.

دبی یکی از مهم‌ترین بازارهای آزمایشی این شرکت و چند شرکت چینی دیگر است.

Tesla؛ مسیر متفاوت

Tesla  نیز وارد رقابت Robotaxi شده است.

رویکرد این شرکت با بسیاری از رقبا تفاوت دارد و Tesla تأکید زیادی بر دوربین و پردازش هوش مصنوعی دارد.

در سال ۲۰۲۶، Tesla سرویس Robotaxi خود را در برخی شهرهای آمریکا توسعه داده و Cybercab بدون فرمان و پدال را نیز وارد مرحله عملیاتی کرده است.

این رقابت نشان می‌دهد هنوز حتی درباره بهترین معماری فنی خودروهای خودران نیز اجماع کاملی وجود ندارد.

کدام کشورها در Robotaxi جلوتر هستند؟

در حال حاضر آمریکا و چین مهم‌ترین بازارهای تجاری Robotaxi هستند.

در آمریکا، Waymo و Tesla در حال گسترش سرویس‌های خودران هستند.

در چین نیز شرکت‌هایی مانند Baidu،  Pony.ai و WeRide در شهرهای متعددی فعالیت می‌کنند.

اما کشورهای دیگری هم وارد این رقابت شده‌اند.

امارات متحده عربی

دبی یکی از جاه‌طلبانه‌ترین برنامه‌های جهان را دنبال می‌کند. هدف این شهر آن است که تا سال ۲۰۳۰، حدود ۲۵ درصد سفرهای حمل‌ونقل آن خودران باشد. دبی از همان ابتدا تلاش کرده است قانون، زیرساخت و آزمایش فناوری را هم‌زمان پیش ببرد.

سنگاپور

سنگاپور بیش از یک دهه است که آزمایش خودروهای خودران را دنبال می‌کند و از کشورهای پیشرو در ایجاد محیط آزمایشی برای این فناوری محسوب می‌شود.

اروپا

اروپا محتاط‌تر حرکت می‌کند، اما مسیر را کنار نگذاشته است.

اتحادیه اروپا در مارس ۲۰۲۶ مقررات مربوط به تأیید نوع سیستم رانندگی خودکار خودروهای کاملاً خودکار را به‌روزرسانی کرد؛ اقدامی که نشان می‌دهد قانون‌گذاری نیز هم‌زمان با فناوری در حال پیشرفت است.

در بریتانیا نیز در سال ۲۰۲۶ نخستین سرویس تاکسی خودران لندن با همکاری Uber و Wayve وارد خیابان‌ها شد؛ البته در مرحله فعلی راننده ایمنی هنوز داخل خودرو حضور دارد.

بنابراین اروپا فعلاً بیشتر در مرحله آزمایش، قانون‌گذاری و آماده‌سازی بازار است.

چرا آمریکا و چین سریع‌تر حرکت کرده‌اند؟

چون Robotaxi فقط یک خودرو نیست.

برای ساخت آن باید چند فناوری هم‌زمان رشد کنند:

هوش مصنوعی ← حسگر ← پردازنده ← خودرو ← نقشه ← نرم‌افزار ← داده ← قانون ← شبکه حمل‌ونقل

کشوری که فقط خودروی خوب داشته باشد، الزاماً در Robotaxi موفق نمی‌شود. باید کل اکوسیستم را توسعه دهد.

Robotaxi به چه زیرساخت‌هایی نیاز دارد؟

اینجا یکی از مهم‌ترین سوءتفاهم‌ها وجود دارد.

Robotaxi  الزاماً به خیابان کاملاً هوشمند نیاز ندارد. خودروهای امروزی بسیاری از اطلاعات مورد نیاز خود را با حسگرها و رایانه‌های داخل خودرو دریافت می‌کنند.

اما زیرساخت هوشمند می‌تواند عملکرد آنها را بهتر، سریع‌تر و قابل‌اعتمادتر کند.

۱. نقشه‌های دیجیتال دقیق

خودرو باید بداند:

• خیابان کجاست
• خطوط عبور کجا هستند
• محدودیت سرعت چیست
• چراغ‌های راهنمایی کجا قرار دارند
• مسیرهای ممنوع کدام‌اند
• محل توقف مسافر کجاست
• مسیر چگونه تغییر کرده است

بنابراین پیش از ورود Robotaxi به یک شهر، معمولاً نقشه‌برداری و آزمایش گسترده انجام می‌شود.

۲. علائم و خط‌کشی مناسب

اگر خط‌کشی خیابان محو باشد، تابلوها نامشخص باشند یا مسیر به‌صورت ناگهانی تغییر کند، کار سیستم خودران سخت‌تر می‌شود.

بنابراین توسعه Robotaxi می‌تواند دولت‌ها را مجبور کند به کیفیت علائم و زیرساخت جاده‌ای توجه بیشتری کنند.

۳. ارتباط خودرو با زیرساخت

در آینده خودروها می‌توانند اطلاعات بیشتری را از شهر دریافت کنند:

چراغ راهنمایی ← شبکه شهری ← اطلاعات ترافیک ← خودرو

یا:

جاده ← اعلام خطر ← شبکه ← خودروهای نزدیک

اما یک اصل بسیار مهم وجود دارد: خودرو نباید برای تصمیم‌های حیاتی کاملاً به اینترنت وابسته باشد.

اگر ارتباط قطع شد، سیستم باید بتواند در حد لازم و به شکل ایمن به عملکرد خود ادامه دهد.

۴. مرکز کنترل ناوگان

خودران بودن خودرو به این معنی نیست که دیگر هیچ انسانی در کل سیستم حضور ندارد.

ناوگان بزرگ Robotaxi به مراکز کنترل نیاز خواهد داشت.

در این مراکز می‌توان:

• وضعیت خودروها را بررسی کرد
• خرابی‌ها را شناسایی کرد
• سفرها را مدیریت کرد
• در شرایط خاص به خودرو کمک کرد
• حوادث را بررسی کرد

بنابراین در آینده ممکن است شغلی مانند «اپراتور ناوگان خودران» جای بخشی از نقش‌های سنتی حمل‌ونقل را بگیرد.

۵. شارژ و تعمیرات

اگر Robotaxi برقی باشد، مسئله انرژی بسیار مهم می‌شود.

خودروی شخصی ممکن است روزانه چند ده کیلومتر حرکت کند، اما Robotaxi می‌تواند ساعت‌های زیادی در روز در حال جابه‌جایی مسافر باشد.

همچنین دوربین‌ها و حسگرهای خودرو باید مرتب بررسی و در صورت نیاز کالیبره شوند.

دولت چه کاری باید انجام دهد؟

دولت نباید فقط مجوز صادر کند بلکه باید زمین بازی را آماده کند.

قانون‌گذاری

باید مشخص شود اگر Robotaxi تصادف کرد، مسئولیت با چه کسی است:

مالک خودرو؛ سازنده؛ شرکت نرم‌افزار؛  و یا اپراتور ناوگان؟

این موضوع باید قبل از گسترش گسترده فناوری روشن شود.

استاندارد ایمنی

دولت باید برای مواردی مانند:

• عملکرد حسگرها
• سیستم ترمز
• فرمان
• نرم‌افزار
• امنیت سایبری
• ثبت داده‌های حادثه
• سیستم‌های پشتیبان
• به‌روزرسانی نرم‌افزار

استاندارد تعیین کند.

اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ مقررات تأیید نوع سیستم‌های رانندگی خودکار خودروهای کاملاً خودکار را به‌روزرسانی کرده است؛ این موضوع نشان می‌دهد قانون‌گذاری دیگر یک مسئله جانبی نیست و به بخش اصلی توسعه فناوری تبدیل شده است.

ایجاد مناطق آزمایشی

بهتر است دولت‌ها فناوری را یک‌باره در کل شهر آزاد نکنند.

مسیر منطقی‌تر می‌تواند این باشد:

منطقه آزمایشی ← جمع‌آوری داده ← ارزیابی ایمنی ← اصلاح قوانین ← توسعه تدریجی

این روش هم ریسک را کاهش می‌دهد و هم به شرکت‌ها امکان می‌دهد فناوری را در شرایط واقعی آزمایش کنند.

حمایت از شرکت‌های داخلی

اگر ایران روزی بخواهد وارد این حوزه شود، بهتر است فقط به واردات خودروهای خودران فکر نکند.

بخش‌های مختلف این زنجیره می‌توانند محل فعالیت شرکت‌های داخلی باشند:

• هوش مصنوعی
• نرم‌افزار
• نقشه
• دوربین
• حسگر
• پردازنده
• امنیت سایبری
• مدیریت ناوگان
• تحلیل داده
• تعمیر و کالیبراسیون

حتی ممکن است یک کشور بدون ساخت کامل Robotaxi، در یکی از این بخش‌ها به بازیگر مهم تبدیل شود.

امنیت سایبری؛ خطری که نباید فراموش شود

وقتی خودرو خودش رانندگی می‌کند، هک‌شدن آن دیگر فقط مسئله سرقت اطلاعات نیست.

اگر فردی بتواند به سیستم‌های حیاتی خودرو نفوذ کند، مسئله می‌تواند به ایمنی مسافر مربوط شود.

بنابراین Robotaxi باید در برابر:

• حمله سایبری
• دستکاری نرم‌افزار
• نفوذ به ارتباطات
• جعل اطلاعات موقعیت
• حمله به مراکز کنترل

محافظت شود.

به همین دلیل امنیت سایبری باید از ابتدا بخشی از طراحی خودرو باشد، نه چیزی که بعداً به آن اضافه شود.

مردم چقدر به خودرو بدون راننده اعتماد خواهند کرد؟

این بخش شاید از خود فناوری هم مهم‌تر باشد. ممکن است یک خودرو از نظر آماری بسیار ایمن باشد، اما مردم هنوز از سوار شدن به آن بترسند.

مسئله اعتماد به مرور و با تجربه واقعی شکل می‌گیرد.

مردم می‌خواهند بدانند:

اگر خودرو اشتباه کرد چه می‌شود؟

اگر تصادف کرد چه کسی مسئول است؟

آیا دوربین‌های خودرو دائماً آنها را ضبط می‌کنند؟

اطلاعات سفر کجا ذخیره می‌شود؟

چه کسی می‌تواند به این داده‌ها دسترسی داشته باشد؟

بنابراین اعتماد عمومی، حریم خصوصی و شفافیت به اندازه فناوری اهمیت خواهند داشت.

تکلیف رانندگان انسانی چه می‌شود؟

این یکی از مهم‌ترین پیامدهای اجتماعی Robotaxi است.

اگر ناوگان‌های بزرگ خودران گسترش پیدا کنند، بخشی از تقاضا برای رانندگان تاکسی و برخی مشاغل حمل‌ونقل می‌تواند کاهش پیدا کند.

اما از طرف دیگر، مشاغل جدیدی نیز ایجاد می‌شود مانند:

• اپراتور ناوگان
• متخصص تعمیر خودروهای خودران
• متخصص کالیبراسیون حسگر
• تحلیلگر داده
• متخصص امنیت سایبری
• مهندس هوش مصنوعی
• مدیر ناوگان

بنابراین تغییر اصلی احتمالاً حذف کامل شغل‌ها نیست؛ بلکه تغییر ترکیب شغل‌های حمل‌ونقل است.

دولت‌ها باید برای این تغییر از قبل برنامه آموزشی و انتقال نیروی کار داشته باشند.

Robotaxi چقدر سریع پیشرفت می‌کند؟

سرعت پیشرفت این فناوری در سال‌های اخیر بسیار زیاد بوده است. اما یک نکته مهم وجود دارد: پیشرفت Robotaxi خطی نیست.

ممکن است یک فناوری چند سال با سرعت متوسط پیش برود و سپس با پیشرفت هوش مصنوعی، پردازنده‌ها، حسگرها و نرم‌افزار، سرعت رشد آن ناگهان بیشتر شود.

امروز دیگر بحث اصلی این نیست که: «آیا ساخت خودروی خودران ممکن است؟»

بلکه سؤال اصلی این است:

«چگونه می‌توان هزاران و سپس میلیون‌ها خودروی خودران را با ایمنی و هزینه مناسب اداره کرد؟»

گسترش Waymo به ۱۴ شهر آمریکا و رشد سریع شرکت‌های چینی نشان می‌دهد صنعت وارد مرحله مقیاس‌گذاری شده است.

اما بزرگ‌ترین چالش، مقیاس است

ساخت ۱۰۰ خودروی خودران یک مسئله است ولی ساخت و مدیریت ۱۰۰ هزار خودرو مسئله‌ای کاملاً متفاوت.

شرکت باید بتواند:

• خودروها را تعمیر کند
• حسگرها را کالیبره کند
• نرم‌افزار را به‌روزرسانی کند
• باتری‌ها را مدیریت کند
• خودروهای خراب را جمع‌آوری کند
• داده‌های میلیون‌ها سفر را تحلیل کند
• امنیت سایبری را حفظ کند
• و مهم‌تر از همه، ایمنی را در سطح بسیار بالا نگه دارد.

بنابراین آینده Robotaxi فقط به هوش مصنوعی وابسته نیست.

اقتصاد ناوگان و عملیات روزمره نیز تعیین‌کننده است.

آیا Robotaxi ارزان‌تر از تاکسی معمولی می‌شود؟

احتمالاً یکی از انگیزه‌های اصلی شرکت‌ها همین است.

در تاکسی سنتی، بخش مهمی از هزینه مربوط به نیروی انسانی است ولی در Robotaxi این هزینه می‌تواند تا حد زیادی حذف شود.

اما هزینه‌های جدیدی ایجاد می‌شوند مانند:

• حسگرهای پیشرفته
• رایانه‌های قدرتمند
• نرم‌افزار
• نگهداری تخصصی
• شارژ
• مرکز کنترل
• بیمه
• امنیت سایبری

بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت Robotaxi از همان ابتدا ارزان‌تر خواهد بود.

اما اگر ناوگان به اندازه کافی بزرگ شود، ظرفیت کاهش هزینه هر سفر بسیار قابل توجه است.

آینده Robotaxi در پنج تا ده سال آینده

اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، احتمالاً شاهد جایگزینی یک‌باره تاکسی‌های معمولی نخواهیم بود.

رشد احتمالاً مرحله‌ای خواهد بود:

آزمایش محدود ← سرویس تجاری محدود ← چند شهر ← ناوگان بزرگ ← حمل‌ونقل خودران گسترده

در ابتدا Robotaxi احتمالاً در:

• فرودگاه‌ها
• مناطق تجاری
• مناطق مشخص شهری
• مسیرهای پرتردد
• شهرهای دارای زیرساخت مناسب

گسترش بیشتری پیدا می‌کند.

سپس با کاهش هزینه و افزایش اعتماد عمومی، محدوده فعالیت بیشتر می‌شود.

آیا خودرو شخصی هم ممکن است به Robotaxi تبدیل شود؟

این یکی از جذاب‌ترین احتمالات آینده است. تصور کنید خودروی شخصی شما وقتی سر کار هستید، بیکار نماند.

در صورت فراهم بودن فناوری، قوانین و مجوزها، خودرو می‌تواند در ساعاتی که از آن استفاده نمی‌کنید، به عنوان بخشی از یک شبکه حمل‌ونقل فعالیت کند.

در چنین آینده‌ای، خودرو می‌تواند از یک وسیله شخصی به یک دارایی مولد تبدیل شود. البته این سناریو هنوز یک چشم‌انداز است و موانع قانونی، بیمه‌ای، فنی و اقتصادی زیادی دارد.

Robotaxi  چگونه شهر را تغییر می‌دهد؟

اگر تعداد زیادی خودرو بتوانند بدون راننده حرکت کنند، ممکن است طراحی شهر نیز تغییر کند.

برای مثال:

• نیاز به پارکینگ‌های بزرگ در مرکز شهر می‌تواند کاهش یابد.
• خودرو می‌تواند بعد از پیاده کردن مسافر به نقطه دیگری برود.
• دسترسی افراد سالمند و افراد کم‌توان به حمل‌ونقل می‌تواند افزایش پیدا کند.
• زمان انتظار برای تاکسی ممکن است کاهش یابد.
• استفاده اشتراکی از خودرو می‌تواند بیشتر شود.

اما یک خطر هم وجود دارد. اگر Robotaxiها بسیار ارزان شوند و مردم به جای مترو و اتوبوس از آنها استفاده کنند، ممکن است تعداد سفرهای خودرویی حتی افزایش پیدا کند. بنابراین Robotaxi به تنهایی تضمین نمی‌کند ترافیک کاهش یابد. سیاست حمل‌ونقل شهری تعیین می‌کند این فناوری به نفع شهر تمام شود یا نه.

ایران از کجا می‌تواند شروع کند؟

ایران لازم نیست برای شروع، مستقیماً سراغ تاکسی خودران در خیابان‌های شلوغ تهران برود.

مسیر منطقی‌تر می‌تواند از محیط‌های کنترل‌شده آغاز شود:

پارکینگ بسته ← شهرک صنعتی ← فرودگاه ← دانشگاه ← منطقه گردشگری ← مسیر مشخص شهری ← سرویس Robotaxi

در همین مراحل می‌توان فناوری‌های مورد نیاز را توسعه داد مانند: نقشه‌برداری-  حسگرها - هوش مصنوعی - مدیریت ناوگان - ارتباط خودرو - امنیت سایبری و تحلیل داده و بعد به تدریج به محیط‌های پیچیده‌تر رفت.

آینده فقط Robotaxi نیست

Robotaxi  احتمالاً یکی از نخستین بخش‌های بزرگ حمل‌ونقل خودران خواهد بود.

پس از آن می‌توان انتظار داشت فناوری به حوزه‌های دیگری نیز گسترش پیدا کند:

Robotaxi   ←اتوبوس خودران ← کامیون خودران ← تحویل کالای خودران ← پارکینگ خودکار ← حمل‌ونقل هوشمند

در این نقطه، خودرو دیگر یک وسیله منفرد نیست بلکه به بخشی از یک شبکه حمل‌ونقل هوشمند تبدیل می‌شود.

سخن پایانی؛ روزی که راننده حذف می‌شود

ده سال پیش، خودرویی که بدون راننده در خیابان شهر حرکت کند بیشتر شبیه داستان علمی‌تخیلی بود ولی امروز در آمریکا و چین، مردم واقعاً با خودروهای بدون راننده سفر می‌کنند.

دبی برای گسترش حمل‌ونقل خودران هدف‌گذاری کرده است. اروپا در حال توسعه چارچوب‌های قانونی برای خودروهای کاملاً خودکار است. شرکت‌هایی از آمریکا، چین و سایر کشورها نیز در حال رقابت برای ساخت نسل بعدی حمل‌ونقل هستند.

اما Robotaxi فقط یک فناوری خودرو نیست بلکه ترکیبی است از:

خودرو + هوش مصنوعی + حسگر + نقشه + ارتباطات + قانون + انرژی + امنیت + اقتصاد + اعتماد مردم

به همین دلیل، آینده آن نه در یک روز، بلکه قدم‌به‌قدم ساخته خواهد شد.

شاید ابتدا یک منطقه. بعد یک شهر. بعد چند شهر و سرانجام شبکه‌ای از شهرهای هوشمند.

شاید روزی برسد که سوار خودرو شویم، در را ببندیم و دیگر حتی به این فکر نکنیم که چه کسی پشت فرمان است.

چون دیگر کسی پشت فرمان نیست.